foto in  www.duffelinbeeld.com

Mijnheer de burgemeester, mijnheer de schepen, mijnheer de ex-schepen, dames en heren,

Vandaag starten we weer twee gelijktijdige tentoonstellingen: hier met fotokunst en  beneden met grafiek aangevuld met beeldhouwwerk. Ik begin gewoonlijk mijn inleiding met algemeenheden over kunst. Nu niet wegens  seven four, 4 juli.

Seven four, ons drama. Willie Cools overleed plots en kortstondig maandagavond 4 juli 2011 in ons grafisch atelier in de Locht .  Willie zou de zondag daarop 80 worden, maar hij was zeker niet stokoud, aan het einde van mooie, toffe mogelijkheden. Gommaar Andries werkte die maandagavond eveneens in het atelier. Willie stierf in zijn armen.

Ik stuurde een kort stukje "we gedenken Willie Cools" in voor het gemeentelijk contactblad van september. Het zou gepubliceerd worden als er plaats was, maar die was er niet.  Hier is er ruimte voor meer dan kort en niet te lang en anders.

Willie was voorzitter van kunstkring de Pelicaen van 1982 tot 1989. Hij nam in ’89  ontslag, werd zelfs een verloren zoon van de Pelicaen. Zoals in de bijbel  waren wij zeer verheugd bij zijn terugkeer. Ondertussen was ik tot voorzitter verkozen. Administratief realiseerde ik "kunstkring” + “en", kunstkringen de Pelicaen, een alliantie van drie zelfstandige kringen met respectievelijk beoefenaars van  beeldende kunst, literatuur en muziek. In zijn kortere periode verwezenlijkte Willie  + "grafisch atelier", dat is veel meer. Willie installeerde in een lokaal van de gemeente, in De Locht, ons atelier, uitgerust met een etspers en een zeefdrukinstallatie. Dat gebeurde met de financiële steun van de heer Lucien Féron van SIDAL van toen en met de technische hulp van de gemeente ( van het  GTI). Willie kon ook lobbyen.

Sterven in een grafisch atelier dat je zelf uit de grond gestampt hebt… Overlijden thuis in de grafische kunst, thuis in het zelf gerealiseerde atelier…

Sterft het atelier mee? De gemeente wil een deel van de Locht, inclusief ons grafisch atelier, omvormen en ter beschikking stellen van die van Den Daak. Ze zoekt voor ons elders plaats, zoekt.. . Wie zoekt, die vindt, hopen we. Wij willen het grafisch atelier behouden. Willie stichtte het, Willie overleed er. Wij lobbyen voor: het “heiligdom” moet blijven bestaan en zal voortaan “atelier Willie Cools” heten.

Willie was een bekende kunstenaar. Daarvoor moet je talent hebben, daarvoor moet je vechten: veel tentoonstellen,  ook in het galeriecircuit. Je werk vaak tonen. Men moet je ontdekken en dat kan duren.

Het boek "De grafische kunst in Vlaanderen" van Van der Poorten en Vandevelde verscheen in 2005 en vermeldt Willie Cools. Over Willie verschenen 10 monografieën.

Willie werkte mee aan het boek “Van binnen uit verlicht” uit 2010 van uitgeverij Demer, boek met werk van 6 kunstenaars, die zelf  passende gedichten bij hun kunst schreven. Een tweede boek in dezelfde zin was gepland. Op 27 september verscheen bij Demer “een veld van verwilderde rozen”, een dichtbundel met werk van 19  poëten, als hommage aan Willie Cools. De titel is een zin uit het gedicht " Waar ik woon"  van Willie, staat o.a. in de monografie "kleur-rijk” met schilderijen en gedichten van  hem.  Ik lees de eerste strofe voor:

 

Waar ik ook woon
mijn vluchtige vrienden,
wier naam ik niet meer ken,
herinneren zich alleen
 geurige bloemen.
Een veld van verwilderde rozen.

Eerst 22, daarna 19 dichters voor de hommage-dichtbundel. Ik besefte niet dat Willie zo gekend was in literaire kringen. Naast de gedichten  bevat het boek een artikel van kunstcriticus Hugo Brutin, drie helaas zwart-wit afbeeldingen van een schilderij van Willie, een blz. vol citaten, met o.a. één van mij. Het hoofd van de uitgeverij heet Hannie, Annie met de H van Hollands, Hannie Rouweler,  in Nederland geboren dichteres.
Waarom het boek een boekje is van 40 blz. met slechts 7 pelicaense zinnen, weet ik en ik heb 4  keer  getracht dat serieus en voorzichtig neer te schrijven. Uiteindelijk krijgen jullie mijn vijfde versie, een heel  korte, te horen: dat is wegens  gebrek aan diplomatie. Drie deelnemers botsten met Hannie en boden  hun perte totale aan als deelnemer. Bij die drie was helaas de initiatiefnemer, dichter en kunstcriticus , die vaak het woord vooraf leverde voor de monografieën over  Willie Cools, die  ook een lang nawoord en wat Willie-weetjes zou schrijven voor de dichtbundel. Gevolg minder blz.
Gewoon miserie en ik vertel liever leuke dingen. “Een veld van verwildere rozen”  telt 40 blz. en kost 14 €.

De goede bedoeling “hommage aan Willie Cools” blijft, blijft,blijft... En Hannie blijft enthousiast.   Ik heb de bundel  reeds gelezen en herlezen. Waardevolle poëzie met de sfeer van de vrouwen en van de kleuren van de schilderijen van Willie. Ik lees het gedicht Kleur-rijk van Roger Nupie voor. De titel verwijst naar de monografie “Kleur-Rijk” die ik reeds toonde.

Kleur-Rijk

Bezeten en bevleugeld schilderde je
ons uit,  je herdoopte ons tot
Helena, Lena, Heleen, Ellen,
Hélène, Leen, Eleentje, Elke
- elk van ons en onze luie lijven.

Liet ons dansen, duelleren en zweren
bij de overmoed van onze lichamen.
Je liet de kleuren ons ontstijgen,
verborgen waarheid van onze lijven.

Alles onder de noemer van liefde,
liefste, mijn liefste, vrouwen.
Zo kwamen wij je tegemoet,
in eindeloze pogingen tot gesprek.

Nu je van ons bent weggegleden,
schenken we je de kleuren terug,
schenken  we jou aan de wolken
- en zie: je stijgt op, ontstijgt ons.

 Dit is geen einde, maar een begin:
waar jij nu woont zijn onze
lichamen lijven die blijven.
Kleur klaart voor eeuwig op.

Ik heb een recensie van het boekje door Thierry Deleu in de website van de Pelicaen gezet.

Als jullie dit eerbetoon aan Willie ook willen bezitten: je kunt hier en beneden tijdens de receptie het boekje kopen. We zullen volgend jaar op elke activiteit van de Pelicaen  “een veld van verwilderde rozen”  aanbieden. Het boekje kost 14 € + verzendkosten bij bestelling bij de uitgeverij. Als medewerker kan ik, na aankoop van 2 boekjes tegen de normale prijs, de volgende kopen tegen 10 €, verzendkosten in begrepen en ze verkopen tegen 14 €.  Ik sta die 4 € af aan de Pelicaen. Vandaag schenkt de Pelicaen die 4 € aan jullie. Deze vernissage is een feest van kunst zien, met wijn, hapjes en 4 € winst als je een boekje koopt.
                Nog iets “echt gebeurd” om iets te bewijzen. Gemeenteraadslid en hoge ambtenaar  Fernand Van der Avoirt, enkele jaren geleden overleden, was erelid van de Pelicaen.  Ooit, toen ik hem de premieplaat bracht, vertelde hij over een vroegere tentoonstelling van Willie Cools in de Locht. Fernand  kwam er samen toe met burgemeester René Nauwelaerts.  René zou de tentoonstelling open verklaren. Op de trap naar boven zei  René tegen Fernand: “Ik weet niet wat ik over dat werk van die Cools moet vertellen.” Bijna boven zagen ze op de overloop een schildersezel  staan met  een welkom-werk van Willie. Het toonde een gestileerd wezen lijkend op een naakte vrouw . “Je zag recht in haar schoot”, verklaarde Fernand  afkeurend, maar beschaafd. Hij had zijn middelbaar onderwijs genoten in vervlogen  duistere tijden in het klein seminarie van Hoogstraten, dat verklaart zijn beschaving die het onderwerp niet apprecieerde, maar Willie wel een echte artiest vond.  Ik was toen nog geen lid van de Pelicaen, maar ik bezocht meestal de tentoonstellingen. Burgemeester Nauwelaerts verklaarde die avond in zijn openingsspeech: “Ik raad jullie aan een werk van Cools te kopen, want na zijn dood zal dat veel waard zijn.”   Mijn, met voorbeelden van gezaghebbende lieden, bewezen stelling luidt: mensen die eigenlijk geen fan waren van het onderwerp van het werk van Cools, beseften zelfs dat die Cools een grote kunstenaar was. Helaas was.                                                                                  

We tonen hier fotokunst van onze afdeling Peli-foto.  Als fotograaf moet je  je geest, je ogen en je hart  op hetzelfde mikpunt richten. Klik. Schrijft de academie van Menen zonder de “klik”, die is origineel van mij. Klik.  Erna Morel klikt geschoold. Erna gaf in het onderwijs wijze fysica en na haar onderwijs werd ze fotografisch wijs aan het instituut voor kunstambachten in Mechelen. Ze behaalde er dit jaar met grote onderscheiding het diploma fotokunst. Proficiat!
 
Ik wou iets nieuws  starten op onze vernissages: een deelnemende kunstenaar aan het woord  laten. Erna zal kort vertellen over hoe zij de fotografie ziet en beleeft.  Een volgende keer zal ik iemand van een andere kunstdiscipline vragen  voor een “hoe en waarom” woord.

Na Erna overloop ik de tentoongestelde werken en vervolgens zal schepen Patrik Van Herck de tentoonstellingen open verklaren .

Erna

                                                                       

 Beste vrienden van De Pelicaen,

Klik: is een woord, een woord van Hugo dat hij toevoegde aan een omschrijving van wat een fotograaf moet doen : je geest, je ogen en je hart op hetzelfde mikpunt richten (volgens de academie van Menen)

 Klik: is dit  geluid van een analoge camera (klikt in de stille zaal), mijn gezel uit de jaren 80 van de vorige eeuw. Deze klik schept verbeelding.Verbeelding is stil en de uitbeelding van het latent beeld op de film , gebeurt in een stille donkere kamer.

Waar haal ik dan de woorden vandaan om 5 minuten lang te vertellen over het ‘hoe en waarom’  ik fotografeer ?

 

Als voorzitter van de Pelicaen vroeg Hugo me om te vertellen over mijn fotokunst, uiteraard wordt dit een na-beeldige tekst.

Maar eerst citeer ik een zin uit de voorbeeldige tekst van Hugo:’Hier is er ruimte voor meer dan kort en niet te lang en anders’ om met jullie Willie Cools te danken voor de verrijking van onze verbeelding.

Weer een ‘klik’ om de mensen die nu Willie in gedachten zien, in een beeld samen te brengen.

Erna Morel klikt geschoold, zei Hugo. Ze werd fotografisch wijs aan het instituut voor kunstambachten in Mechelen.

Hoe ‘wijs’ moet je zijn om een blanke foto (kader nr 12), op de onverlichte wand van de Beethovenzaal op te hangen ? Ben je de foto niet vergeten,vroeg een Pelicaen .Schemerlicht laat veel zilverdeeltjes op de film ongemoeid.

Op kousevoeten sloop ik in het duister,met de camera in aanslag naar mijn slapend kleinkind Enya en ‘klik’,…analoge camera’s hoor je  in ’t donker…       oei wordt ze wakker ? Welnee, als je goed kijkt en dan zelf de ogen sluit, zie je dat ze slaapt.Niemand moet hier waken.

‘Je geest,je ogen en je hart op hetzelfde mikpunt richten.’, zoals Hugo zei.

Soms is er meer licht en beweging: zie je ze lopen in de donkere foto (kader 14), met een plasticzakje vol korstjes voor de eendjes ?  Een snelle klik in tegenlicht. Nog meer licht en alles wordt zwart. Tussenin, nr 13,  Enya in vrije val. Daar sta jij dan door de kijker naar te staren, een Pelicaen in vrije val ?

Je ziet maar hoe de toeschouwer het beeld beleeft.

In het najaar van 2010 liep ik met krukken en hinkte naar de tentoonstelling in het psychiatrisch centrum : ‘De stilte gestoord’ , verder reikend dan Duffel.

In die slakkengangentijd bewees mijn camera obscura, een licht houten kastje met een gaatje en een film, goede diensten.Om mijn handen vrij te maken kocht ik een goedkoop digitaal toestelletje, (een verwen-ding) dat ik kon bevestigen op mijn plaasteren been.Ik ontdekte een nieuw standpunt en tal van handigheden.

Al fietsend fotograferen, vooral op de Netedijk kan je experimenteren.

Maandenlang leek ik een fotojournalist,een album dat meegroeide met de bouw van de spoorwegbruggen.Digitaal wissen is simpel, de selectie gebeurt tegelijk.

Mijn schoonbroer Fons Vermylen (die nu aan ‘t filmen is) monteerde de geselecteerde foto’s op CD. Goed werk, Fons. Misschien komt deze CD ooit in het archief van Duffel terecht, zo’n vijftig jaar verder ?

Enkele Nete-wandelaars maakten zich zorgen over mij als ik uren kon staren naar het water onder de brug.Voorzichtig en gedempt vroegen ze:’gaat het wel met je ? ga je springen ?  of wat luider en  luchtiger: zitten er vissen ?’ Niemand dacht eraan dat ik daar mijn fotomodel in ’t oog hield: de witkopdukdalf. Kader nr 46 toont een verleidingsdans van mijn witkop, overspoeld door de springvloed in april en herrijzend uit wegebbend water…   en toen  gaf de ondergaande zon vanonder de brug haar mooiste avondkus op de westelijke natte balk van mijn witkop. ‘Wat mooi’, riep ik ,terwijl ik klikte op mijn klein digitaal cameraatje, dat niemand zag in de sergeantklem onderaan de brug. Een gefrustreerd man naast mij vertelde zijn droevig verhaal, hij had het over ‘ die gekke wijven…’, hij begreep blijkbaar niet wat ik zo mooi vond

Genoeg anecdotes.De verwevenheid van geest,ogen en hart is vindbaar in de beelden van al deze fotografen. Aan de kijker zelf om dat te ervaren.Als je dan even de ogen sluit en echt in de verbeelding zit ,zullen wij dat niet waar er wel van dromen. 

Nog veel kijkplezier en veel verbeelding.

Dank voor de aandacht.

Erna Morel

foto in  www.duffelinbeeld.com
 

Meneer de voorzitter, dames en heren genodigden,

Op een dag na stond ik hier een jaar geleden ook achter de katheder om mij te meten met woordkunstenaar-voorzitter Hugo van Vlaslaer, hij  wikipediat en googlet graag en maakt al die samenraapsels tot één geheel via zijn prachtig taal-en woordenwerk. Hoewel, ook een woordkunstenaar kan soms al eens naar zijn woorden zoeken, of woorden te kort komen om iemand te eren.

We zijn met z'n allen hier aanwezig, intussen weer een jaartje ouder, MAAR ook en helaas een Duffels kunstenaar armer geworden. Inderdaad, de Willie, een groot en minzaam kunstenaar die het met verf en borstel zei en die leefde voor zijn schilderijen.

Op 11 mei zaten we inderdaad nog samen in de schepenzaal om onze plannen met betrekking tot kasteel  De Locht uit de doeken te doen. Hij verdedigde toen het atelier met hand en tand maar had ook alle begrip voor de situatie van het jongerencentrum dat moest wijken voor gemeenschapscentrum Plaza. Hij hielp ons bij de invulling van een eventueel nieuw onderkomen en zou de gemeente hierin met raad en daad bijstaan. Zijn kunstatelier zal nooit meer zijn wat het geweest was, je kon er de sfeer van de etserij letterlijk opsnuiven.…

Ondertussen kan ik jullie meegeven dat de cultuurdienst samen met de archiefdienst bezig is met een masterplan rond cultuur en culturele verenigingen. In deze planning wordt ook gezocht naar een nieuw onderkomen voor het atelier Willie Cools zoals het voortaan zal heten. Het heiligdom zal hoogstwaarschijnlijk een onderkomen krijgen in de magazijnen van de bib, maar ook de nodige nutsvoorzieningen aanwezig zijn. Wanneer het zover is, zullen we De Pelicaen zeker en vast weten te vinden, het ontwerpdossier van Den Daak moet immers nog voor de gemeenteraad komen.

We hopen dat Willie ons van ergens daarbovenin ‘t oog houdt en dat hij daar nog veel schilderwerk verricht.

Rik Wouters heeft zijn oeuvre goed verwoord in 2006:
"Zien (wat niet is) of niet zien (wat is). Wie na de algemene, oppervlakkige en onvolledige confrontatie de moeite neemt om op zoek te gaan, de technieken gebruikt om mee te delen, komt pas tot de kern van Cools’ kunstenaarschap. Wie hem objectief observeert, ziet gebogen lijnen en vlakken die bij interpretatie onbestemde vrouwenfiguren lijken te worden. (…) Is de vrouw in Cools’ oeuvre zuivere schijn of werkelijkheid?"

Zo voorzitter, ik wens ook de kunstenaars die deze jaarmarkttentoonstellingen zullen opluisteren van harte feliciteren met hun foto-, grafische en ijzeren kunstwerken en uzelf en uw kunstkring met de alweer prachtige organisatie voor ons cultureel Duffel. En ik besluit naar goede gewoonte met een iets van de voorzitter: een vleugje kolderpoëzie.

Hij schreef buiten de schreef.
Zo ontstond een schuine roman
over de rechte van de man,
in de driehoek van de vrouw,
in driehoeksverhoudingen,
in een verschillende houdingen

waarvoor uitgegeven Juul de Kromme
hem veel en rechten bood.

Waarmee ik gezond rond lach,
niet vierkant uitlach.

Immers ik zoek een alles humor,
van de bovenste plank
tot in de onderste bed.

Ik verklaar deze tentoonstellingen dan ook officieel voor geopend.

Patrik Van Herck, schepen van communicatie, jeugd en sport, beheer cultureel patrimonium en feestelijkhed

We geven zoals het hoort
niet alleen ons woord
van  dank voor de appreciatiewoorden
die we van de schepen hoorden,
maar we schenken hem ook “een veld van verwilderde rozen”.
En we verklaren Duffels bij ‘t boekje zonder te blozen:
We zen van dieje schepen content,
’t is nen toffe vent.