Vernissage van onze Duffeljaarmarkt tentoonstellingen 15/10/2010

              De Pelicaen beoefent kunst en een pelikaan kan vliegen. Tonen wij kunst- en vliegwerk? Neen. Hier hangt een deel van de kunsthemel van Willie Cools. Ik hemel hem op. Verantwoord. Volgens de internetencyclopedie Wikipedia.be, keuze: Nederlandstalig, zijn er een dozijn beroemde Duffelaars in leven. Daar horen twee leden van de Pelicaen bij: Willie Cools en Gie Van den Vonder. En Wikipedia weet ook: “ Duffel telt 2 kunstverenigingen de Hondiuskring en De Pelicaen”.  De Pelicaen wordt in het rood vermeld. Rood betekent: klik met de muis voor meer informatie. Klik en je krijgt: “Er bestaat nog geen artikel met de naam de Pelicaen.” Iedereen mag een artikel opsturen naar Wikipedia. Jaren terug dacht ik schrijf er één: ons doel en een verwijzing naar onze website. Wikipedia nam het niet op. Ik vertel dat terloops op een vernissage tegen een oud-student van mij, Erwin, bouwde in Duffel, is erelid van de Pelicaen, woont vaak onze vernissages bij. Hij kan het realiseren: het bestaan in Wikipedia van een artikel met de naam de Pelicaen, bij het onderwerp ‘Duffel’. Fijn. Niet fijn: een paar jaar later verdwijnt het artikel spoorloos. Erwin vindt het spoor. We hebben één vijand in Duffel die Wikipedia kan overtuigen dat wij een bijzondere vermelding niet waard zijn. Erwin slaagt erin dat Wikipedia wel een korter artikel over ons opneemt. De vijand wordt vijandiger en schiet het met achterklap en liegen weer af. Maar Willie Cools blijft een beroemde Duffelaar.

Ik heb het de  vorige tentoonstellingen van hem over zijn werk gehad. Meestal redelijk abstracte en toch figuratieve naakte vrouwen, vaak zonder hoofd, hevige kleuren, sterk lijnenspel. Zeer persoonlijke kunst. Ik ken geen andere schilder met te vergelijken werk. Ooit  schilderde hijzelf totaal anders.

In het boek “Lof der lankmoedigheid” van Rik Torfs staat. Ik citeer uit blz. 91 enkele zinnen. “Vandaag is kunstenaar iemand die zo wordt genoemd door … iemand  die moeizaam daartoe het recht heeft verworven: de kunstpaus. … Nu eens is een kunstpaus niet in staat om iets te zeggen. Dat gebrek wijst op diepgang. Dan weer slaagt hij er niet in om ook maar een ogenblik te zwijgen. In die laatste houding moeten we een oeverloze rijkdom aan opborrelende ideeën zien. … Maar of de kunstpaus nu  zwijgt of spreekt, in beide gevallen is zijn wil wet.”  Ik wens Willie Cools veel succes met deze tentoonstelling. Indien Willie opgevallen was bij kunstpaus Jan Hoet, zoals Luc Tuymans, zou dat een overbodige wens zijn.

Het tij kan keren. “Het tij keert” is een prachtig nieuw boek, een symbiose van schilderkunst van Willie Cools en daarbij passende poëzie van Begga Mariën. Het staat vol met afbeeldingen van schilderijen van Willie telkens met een passend gedicht van Begga. Mooi uitgegeven. Hier te koop: 20 €. Ik wil even op het verschil wijzen tussen poëzie van vroeger en van nu. Ik neem vroeger vroeg: de tachtigers van 1880. Het bekende, alleszins de eerste regel, het bekende lang, boekje-vol, gedicht “Mei’ van Herman Gorter begint zo:

Een nieuwe lente en een nieuw geluid.
Ik wil dat dit lied klinkt als het gefluit,
Dat ik vaak hoorde voor een zomernacht,
In een oud stadje, langs de watergracht.

Rijm en gemakkelijk te verstaan. De dichters van nu springen ongerijmd ver en hoog. Begga is hedendaags en kan springen, sierlijk springen. Ik bedoel met springen dat dichters van nu naar ver afliggende beelden springen, de gewone beeldspraak ligt te dicht bij alledaags, te ver van kunst. Bij veel dichters moet je nadenken om de sprongen te volgen, vaak  het gedicht opnieuw lezen. Bij Bea niet, ze springt duidelijk. Maar ik moet soms mijn  fysicalogica uitschakelen ten voordele van haar dichterlijke vrijheid met een verre acrobatische sprong.  Dat vergt dan ook een tweede lezing om het gedicht mooi te vinden. Het is mooi. Kunst is vrij. Alfabet: K, L, M. De L van logica volgt op, vervolgt de K van kunst, maar de M van mooi mag, moet die L daar voorbijsteken.
Ik heb het boek van Willie en Begga reeds gekocht na zijn tentoonstelling in Heist op de Berg. Meer bekijken en nog eens lezen en het boek wordt mooier. Willie kan het, Begga kan het en ik kan het, ik kan het boek warm als de zuiderse zomerse zon aanbevelen. Op de uitnodigingskaart staat: Begga Mariën leest enkele gedichten uit het boek voor. Ik heb dat slecht voorspeld. Yvo Ceulemans zal voorlezen, hij heeft ervaring met poëzievoordracht. In samenwerking met Francis Verdoodt werkt hij mee aan twee poëzieprogramma’s rond Gezelle en deed in het Gezellehuis in Brugge een collage met gezellige Gezelle kleingedichtjes. Begga heeft beloofd toch na hem zelf enkele gedichtjes voor te dragen, zodat de uitnodiging niet gelogen heeft.  Daarna praat ik nog over onze tentoonstelling beneden met grafisch werk.

Tot mijn grote verwondering werden Els, mijn vrouw en ik gevierd tijdens de vernissage. Els kreeg bloemen omdat ze mee helpt aan de receptie na de toespraken: klaarzetten, glazen inschenken, glazen afwassen…   Ik ontving een boekenbon met een bedrag te groot om thuis te horen op een boekenbon. Toen ik met die bon voor de eerste keer naar de standaardboekenwinkel ging, zei de gerant: “Jij hebt dé bon, ik was benieuwd voor wie die bon bestemd was.”

Schepen Patrik Van Herck zou de tentoonstellingen open verklaren. De vierders hadden hem gegevens doorgespeeld voor mijn huldiging.  Overdreven en hij deed er nog scheppen bovenop. Teveel is teveel om niet te zeggen trop.

Ik ben natuurlijk blij dat men mij een goede voorzitter vindt. Ik doe doodgewoon mijn best. Maar al die door de schepen opgesomde kwaliteiten… Letterkundige spraakwaterval, literaire duizendpoot… Eén liefhebberspootje om wankel op te staan.

Mijn neus krolde niet tijdens de speech van de schepen, ik voelde me niet fier als een pauw.  Eerder een kieken dat in lof gebraden werd.

Zou ik de lofrede van de schepen opnemen in de website?  Mijn huisgenoten zeggen: “Jij giet in je inleidingen ook liters lof over de tentoongestelde werken, dus …”
“Dat is niet waar, ik uit algemene bedenkingen en gerantsoeneerde gemeende appreciatie. Enkele zinnen. Een oneliner als ik inspiratie heb.”
“Maar ze menen het ook met je boekenbon en politici moeten hun waar steeds te goed  verkopen.”

Vier is de helft van acht. Men mag mij achten, maar als men mij gaat vieren, voel ik mij half en half. Zeg ik dat juist? Heb ik eerder een waarom-gevoel? Ik weet het niet, ik voel me dan onwennig, niet thuis. Sorry. Nu, achteraf gezien, vind ik die viering de avond van de vernissage tof. Natuurlijk ben ik daar heel dankbaar voor. En de schepen was briljant. Dus staat zijn toespraak toch hier onder.  

© Hugo Van Vlaslaer

 

Mijnheer de Voorzitter,
Dames en heren genodigden,

Hij is inderdaad niet groot van gestalte, maar wel onnoemelijk groot in zijn woorden. Wat moet ik daar nog aan toevoegen: letterkundige spraakwaterval, Wikipedia-specialist, vindt nieuwe woorden als ‘woordmobielen’ uit, schrijft gedichten, kolderpoëzie, mini-essays, columns en cursiefjes! Is daarenboven fysica-specialist en last but not least op dit ogenblik reeds 20 jaar voorzitter van kunstkringen De Pelicaen en dat kunnen we toch zomaar niet aan ons voorbij laten gaan!

Alvorens zijn taak als voorzitter op te nemen was Hugo al erelid van De Pelicaen en een trouwe bezoeker van de tentoonstellingen.
Op dit ogenblik hebben we in ons land een regering van lopende zaken en zoals het in elke vereniging wel eens voorvalt, kwam omstreeks 1990 kunstkring De Pelicaen ook in een crisis terecht… Het werd een onthoofde vereniging zonder voorzitter en nog maar met weinig werkende leden.
Maar als de nood het hoogst is, is de redding nabij… Als een deus ex machina kwam Hugo toen ook weer een bezoekje brengen aan de tentoonstelling, hij hoorde van het probleem en er werd een gesprek aangeknoopt met als resultaat een nieuwe voorzitter.

Deze literaire duizendpoot bleek de geknipte man te zijn, een schot in de roos. Plastisch is aan hem niet zo besteed, maar oratorisch en vooral organisatorisch kan men zich geen betere voorstellen. Het ledenaantal begon spectaculair te groeien, De Pelicaen bleek niet alleen een drukbezocht Duffels café te zijn, maar werd meteen een Duffels kunstbegrip, waarop ook kunstenaars en kunstliefhebbers van buiten Duffel afkwamen, in zoverre dat de groepstentoonstellingen moesten opgedeeld worden in twee afzonderlijke tentoonstellingen: eentje in het voorjaar met schilder- en beeldhouwwerk en eentje in het najaar met grafisch werk en foto’s.

Voorzitter Hugo bracht structuur in de administratie, bezorgde de kunstkring een eigen website, liep naar het gemeentehuis om de nodige zalen vast te leggen, bezocht de plaatselijke neringdoeners om de werken van de leden te  mogen tentoonstellen in de uitstalramen, hij sleurde met kratten drank, niet voor zichzelf, maar voor de bezoekers zodanig dat het niet alleen bij kijken bleef maar ook bij aankomen…
Hoogtepunt van de tentoonstellingen zijn al jaren zijn eigen literaire hoogstandjes tijdens zijn fel gesmaakte inleidingen…
Ik ben zelfstandig vertaler van beroep en moest ik zijn teksten moeten vertalen in het Engels of Russisch, ik zou er verdomd veel moeite mee hebben!
Kunstkringen De Pelicaen mogen blij en fier zijn dat ze reeds 20 jaar lang een beroep hebben kunnen doen op een man met zulk talent!
Samen met jullie allen hoop ik dat hij er nog heel wat jaartjes zal bijdoen, maar daarvoor moet hij wel de toelating krijgen van zijn echtgenote… Achter elke man staat ook een sterke vrouw, en dat zullen we geweten hebben. Els, die steeds mee de receptie verzorgt, is ook zijn steun en toeverlaat en steunt hem in al zijn (al dan niet literaire) daden… In naam van alle leden van de Pelicaen (kunstkringen, literair gezelschap, Peli-Musica) wil ik dit kunstminnend echtpaar dan ook bedanken voor hun jarenlange inzet.

Beste voorzitter, ik heb het nog gezegd, kunst is ‘uit de kleren gaan’, ‘zich blootgeven’, maar dit alles op een zachte, serieuze en ernstige manier, op die manier kan ‘striptease’ ook kunst zijn.

Jullie wisten vast en zeker ook wel dat Hugo zijn eigen webstek heeft op het ‘world wide web’: er staan daar heel leuke dingen op en ik wil er graag enkele citeren:

Vliegen en landen

Er was een piloot in Bonheiden.
Hij hield van vliegen en meiden.

En vele meiden zeiden:

“Bij mij geen opvliegend gedrag,
maar een veilige buiklanding mag.”

En nog eentje:

Dus de uroloog zei:
“Zes weken geen seks.”
Ik vertel het aan kennissen:
“Dat is toch geen probleem op jouw leeftijd!”
Ja?
Ik ben 75 jaar oud en jong.
Ik bezit verouderde onderdelen:
een oor en een oog zijn ver om zeep.
Sunlight zeep?
Mijn zon, mijn licht
zijn niet om zeep.
Mijn leeftijd heeft nog leef-tijd.
Ja!

Zo Voorzitter ik wens ook de kustenaars die deze jaarmarkttentoonstellingen zullen opluisteren van harte te feliciteren met hun kunstwerken en uzelf en uw kunstkring met de alweer prachtige organisatie voor ons cultureel Duffel.
En ik besluit met een mijmering van uzelf tijdens de jongste open monumentendag, die in het teken stond van de 4 elementen (water,vuur, lucht en aarde):

Ik sta met mijn twee voeten op de grond, op aarde.

Ik verjaar de 13^e februari, ik ben een waterman.

Als voorzitter van kunstkringen De Pelicaen ben ik vol vuur voor kunst,
ik krijg lucht als ik een mooi schilderij zie.

Zo ben ik in mijn element, sterker in mijn vier elementen.

 

Ik verklaar deze tentoonstellingen dan ook officieel voor geopend.

© Patrik Van Herck, schepen van Communicatie, Jeugd en Sport, Beheer Cultureel Patrimonium en feestelijkheden.

Ik dank schepen Patrik Van Herck voor het bevoegd openen van onze tentoonstellingen, de BTW, de belangstellende toegevoegde waarde van het gemeentebestuur. Ik heb een mooi geschenk voor hem: het boek “het tij keert”, geschonken door Begga, Willie en de Pelicaen.

  Ik dank ons publiek, onze supporters voor hun aandacht, hun geduld, want de vernissage duurde langer dan gewoonlijk. Extra was het voorlezen van de gedichten, ik hoop dat jullie daar ook van genoten hebben. Kijk nog eens naar de muren, naar de boeken…

Dan wacht de receptie in de Brueghelzaal beneden, om te bekomen van het door ons geschonken luistergenot.