Inleiding van de twee tentoonstellingen door Hugo Van Vlaslaer

Vandaag openen we weer twee gelijktijdige tentoonstellingen. Hier in de Beethovenzaal fotografie en in de Brueghelzaal, beneden,    grafisch werk en beeldhouwwerk.  Waarom de foto’s boven bij Beethoven? Omdat er geen lift is en foto’s meestel kleiner en lichter zijn dan grafisch werk. We kunnen ze dus makkelijker naar boven dragen, naar Beethoven. Beethoven. In onze fototentoonstelling zit muziek, geluidloze muziek.

Wat is fotografie?  Noodzakelijk is het op de knop drukken van een fototoestel met een doel voor ogen en dan dringt het licht door de lens en vormt een beeld.  Het gedicht  “Moederken” van Gezelle begint zo:  ‘t En is van u / hiernederwaard / geschilderd of/ geschreven, mij, moederken, /  geen beeltenis, / geen beeld van u/ gebleven. // Geen tekening, / geen lichtdrukmaal / geen beitelwerk / van stene…
Lichtdrukmaal: zijn woord voor foto. Het licht drukt. Beeltenis, tekening, lichtdrukmaal, beitelwerk van stene… Gezelle  ziet verwantschap in die dingen:  ze kunnen de tijd doen stilstaan. Indien gevraagd, konden ze laten zien hoe Moerderken er uitzag in een bepaalde tijdspanne.  De fotografie is daarin superieur: de tijdspanne is daar een tijdstip, nu een onderdeel van een seconde. Fotografie: de oplossing van ‘toen zag het er zo uit’.

 Een citaat van een zekere Karl Kraus: “Kunstenaar: hij die uit een oplossing een raadsel kan maken.” Picasso zei: “Het geheim van de kunst is daar in gelegen, dat men niet zoekt maar vindt.” Wat vindt een fotograaf-kunstenaar? De oplossing van het raadsel  van de oplossing, die de camera reeds is. Hij vindt hoe hij extra sfeer kan scheppen met dat gevoelloos toestel bij het merkwaardige dat hij wil vastleggen. Aldus spreek ik.

De analoge fotografie met filmrolletje en scheikunde in de donkere kamer,  gaat bergaf. Een annonce uit haar bloeitijd: “Jonge fotograaf vraagt knappe ontwikkelingshulp.” Heb ik teruggevonden op internet als citaat van H. Van Vlaslaer. De wegen van god internet zijn  ondoorgrondelijk.

De digitale fotografie wint terrein. Evolutie van scheikunde naar elektronica, niet voorspeld door Darwin. 

Foto’s waren en zijn nog een helpend handje van de andere beeldende kunsten. Reeds vroeg werkten schilders naar foto’s of gebruikten foto’s als inspiratiebron.  Foto’s helpen. Omgekeerd, een fotograaf die een andere beeldende kunst beheerst, zal beter beeldige situaties ontdekken om te fotograferen.
         Hier moeten de foto’s bewijzen dat ze kunst zijn. Een kunstfoto van een kip is meer dan een kiekje van een kieken. Kijk hier ontvankelijk, welwillend naar de foto’s en je ziet de meerwaarde. Ontvanger op en je ontvangt. Ik overloop wat hier hangt, zeg of het digitaal of analoog werk is, van wie de foto is en of die wie nog een andere beeldende kunst beoefent.   

In de gang spreekt Sanne Weckx de beeldende openingszin van de tentoonstelling uit, met drie zinvolle foto’s. Je komt de zaal binnen, draait in tegenwijzerzin en alle goede dingen bestaan in drieën, driemaal. Nog drie maal drie foto’s van Sanne, analoog opgenomen, maar digitaal afgedrukt. Eddy Van Bulck pakt voor de eerste keer uit met foto’s, mooie. Studeerde sierkunst aan het Sint Lucas instituut in Brussel. Stelt beneden ook grafiek tentoon. Duivel doet alles, neen engel doet alles. Schilderde gratis grappige taferelen op een lange muur in het vernieuwde rustoord en dan vergeten ze hem nog uit te nodigen voor de opening. Dan goede analoge foto’s van Erik Van den Bergh. Beneden zie je 3 houtsneden van Erik.  Hij studeerde aan de academie van Mortsel schilderen, grafiek, fotografie.  Erna Morel neemt voor de derde keer met succes deel aan een tentoonstelling van de Pelicaen. Analoge foto’s. Studeerde, studeert fotografie aan het instituut voor kunstambachten in Mechelen. Chris Van Dessel genoot ook van het Sint Lucasinstituut. Hij is graficus, beneden hangt een zeefdruk van hem en hij bemint de fotografie. We zien goede digitale foto’s van hem. Luc Geenen, de voorzitter van onze fotografie deelvereniging, toont merkwaardige tot romantische digitale foto’s. Dan de indrukwekkende grote foto’s van Sanne Weckx tussen de deuren. Sanne is meester in de schilderkunst (hogeschool Karel de Grote) en meester in de fotografie (Artesishogeschool, departement academie Antwerpen). Die foto’s zijn analoog opgenomen en verder klassiek afgewerkt, zijn vergrotingen. Let erop hoe scherp de jas van de man met de verwelkte bloem nog is: je ziet de structuur van de stof. De andere grote foto loopt bovenaan uit in wat flou artistique. Je moet het zo kunnen plannen. Besluit: zeer geslaagde tentoonstelling, proficiat aan de deelnemers.

Ik  heb dus op het internet wat citaten over kunst opgezocht. Nog één van Picasso:  “Kunst is een leugen die ons de waarheid doet realiseren.”  Een gerealiseerde waarheid: in de Brueghelzaal, beneden, stellen we grafisch werk en  beeldhouwwerk tentoon.  Nog een citaat: “In de kunst is een moeilijke bevalling, geen waarborg voor een mooi kind.” Zei een Van Praag. Klassieke grafici gebruiken gemoderniseerde oude technieken. Ets, steendruk houtsnede enz. De geboorte van zo’n grafisch werk is altijd arbeidsintensief, ik zeg niet moeilijk, zoals in het citaat  en meestal is het kind mooi, bij onze grafici in elk geval.  Nu worden ook digitale druktechnieken gebruikt en ontwerpt men met de computer.  Zelfs met de huiselijke digitale druktechniek, met de kleurenprinter, krijg je een gekleurde afdruk in één keer. Voor een driekleurenets moetje drie etsplaten maken, voor elke hoofdkleur één en je moet die dan met de etspers één voor één boven elkaar afdrukken op eenzelfde blad.  Werk, werk, werk. Het resultaat ziet er anders uit dan een kleurenprint, heeft de charme van een antiek meubel boven een serieproduct.

Felix Timmermans schreef: “Kunst is inspiratie mooi uitgedrukt”. Bij onze grafici: mooi uitgedrukt en met veel stielkennis fatsoenlijk gedrukt.  En de kunstenaars zijn niet bedrukt, want “Het doel van de wetenschap is waarheid; het doel van de kunst daarentegen is plezier.” Gezegd door Lessing. Mij onbekend. Het doel van de kunst is plezier? Is de beroemde schreeuw van Munch uit 1893 plezierig? Neen, maar Edvard Munch schilderde  die gruwel met voldoening. Echte kunst is een schepping. Scheppend werken is aangenaam gedreven werken. Ik beweer wat hier en beneden hangt of staat, is het resultaat van arbeidsvreugde. Reeds daarom te respecteren. Ik zou het gezegde van Lessing wat willen veranderen: “Het doel van de wetenschap is waarheid; het doel van de kunst is indrukken wekken.” Dus alles wat wij tonen had een respectabel leuk verleden en wenst een indrukwekkend heden. Ik som op wat er beneden staat en hangt.

Ik heb reeds gezegd dan Chris Van Dessel een zeefdruk beneden heeft, fantasie met bijna meetkundige vormen. Ik zei ook dat er van Erik Van de Bergh 3 houtsneden hangen. Insecten en ze zijn niet houterig. Eddy Van Bulck heb ik ook reeds genoemd. Drie aquatinten.  Aquatint heeft met gekleurd water niets te maken, is een etstechniek om niet alleen lijnen maar ook vlakken, gevuld met een dosis inkt, weer te geven. Ook een monoprint van Eddy. Ons nieuw lid, Gonda Morel, kan het. Ze toont zuivere computergrafiek. Ze tekent met de muis, werkt  met drie grafische programma’s aan eenzelfde ontwerp. Laat het resultaat digitaal afdrukken. Kan op verschillende dragers: papier, doek, T-shirt... Het werk dat hier hangt is afgedrukt op mooi zwaar papier, gekleefd op aluminium platen, waarna het papier  bespoten wordt met een beschermlaag.  We tonen 5 droge naald etsen van Willie Cools. Meesterlijk lijnenspel dat meestal een ode aan de vrouw of aan vrouwelijke vormen speelt. Soms zijn die vormen zoek, soms te zoeken, soms duidelijk. Marie-Louise Sleeckx studeerde in Lier schilderen. Bracht puik werk. Werd echter in de academie van Anderlecht bekeerd tot de grafiek. Haar hart is niet van steen, maar ze heeft het verloren aan steendruk, lithografie. Ze is voorzitter van ons grafisch kabinet. Er hangen vier prachtige litho’s van haar. Lilia Vorotilo zorgde voor de premieplaat 2009, de fotopolymeer ets “Plymouth”. We stellen de plaat een laatste maal tentoon. Tijdens deze tentoonstelling kan je nog erelid 2009 worden, daarna niet meer. Je betaalt 15 € en je ontvangt die mooie plaat “Plymouth”, opgerold in een stevige kartonnen koker. Makkelijk om mee te nemen.

Er is ook beeldhouwwerk. Er bestaat beeldhouwwerk dat kunstmatig beweegt, het is kunst en beweegt matig. Dat van ons is stilstaand ruimtelijk werk, maar het toont en het zegt wat. Het beweegt gedachten in je hoofd. Bewegende installaties van bv. Tinguely doen dat natuurlijk ook.  Alle kunst doet dat. Onze stil hangende en stil staande kunst doet zelfs de Pelicaen hoog vliegen, toch hoogjes in Duffel. He, ik moet nu ook niet te bescheiden zijn. We gooien hoge ogen met onze twee tentoonstellingen. We ogen sterk. Ik daal terug af naar beneden, daar staat beeldhouwwerk.  Artistiek ijzersterke ijzeren beelden van Herman Schellemans. Erwin Van Bosstraeten toont figuratief met figuren ’wachten op Godot’ en met figuratief conceptueel werk, ‘sero positief’ en ‘verval’ denkt hij na en doet ons denken. Leo van Huygevoort is een  man uit de 2000, is sinds 2000 lid van de Pelicaen, hij pakt weer uit met zijn trash art,  art, kunst, prettige beeldjes tot beelden gerecycleerd uit trash, afval.

Besluit: in de Brueghelzaal huist  ook een geslaagde tentoonstelling, proficiat voor de deelnemers.

                Ik heb nog een mededeling.  Zondag 25 oktober, laatste dag van onze tentoonstellingen, start onze deelvereniging het solistenensemble Peli-Musica in de Beethovenzaal om 11 uur haar 9e  aperitiefconcert . Licht klassieke zang en muziek. Kaarten 10 €, voorverkoop 9 €.

Omdat ik nogal laat wist dat onze klassieke openverklaarders niet konden en ik niet vlug vlug een niet klassieke wenste te vragen, heb ik wat langer ingeleid en ik zeg nu kort: twee tentoonstellingen opent u.

© Hugo Van Vlaslaer