Toespraken op de vernissage van 19 oktober 2007

Inleiding  door Hugo Van Vlaslaer

         Normaal houden we zoveel mogelijk twee tentoonstellingen tegelijk. Eén boven in de projectiezaal en één hier in de benedenzaal. Doen we om geld uit te sparen: we moeten slechts één uitnodigingskaart rondsturen voor beide. Vernissage gemeenschappelijk. Eén receptie kost minder dan twee en jullie krijgen met één bezoek waar voor twee bezoeken. Iedereen gelukkig.

         Voor vandaag planden wij een tentoonstelling met fotografie boven en grafiek beneden. Maar men gaat volgende week boven een nieuwe vloer leggen, dat veroorzaakt stof en stof om na te denken of je de foto’s in dat stof kunt laten hangen. We hebben de fototentoonstelling verschoven naar december, naar de benedenzaal. Hier is beter licht dan boven. Schepen Lili Stevens zal ooit meer licht laten schijnen boven. Een goed ingelichte bron zegt nog dit jaar. Dat zou tof zijn. Dank bij voorbaat.

         We beleven hier dus de jaarlijkse groepstentoonstelling van onze deelvereniging “het grafisch kabinet”, nu in het feestjaar 2007, de Pelicaen bestaat 45 jaar. 

         Grafici kunnen meerdere exemplaren van hun werk drukken. Een grafisch werk ontstaat in drie fasen: 1) het ontwerp 2) dat overbrengen op de beelddrager 3) drukken. De eerste fase is kunst, de twee volgende zijn ‘kunnen’. Het is mogelijk dat de drie fasen uitgevoerd worden door 3 verschillende mensen. Onze grafici doen alles zelf: ze zijn een ‘kunst en kunnen’-drievuldigheid in één persoon. En die van ons zijn daarenboven drievuldigheden, niet op goddelijk niveau, maar op Vlaams niveau, neen op Belgisch niveau. Er zijn twee exposanten bij uit het Brussels gewest. De geluidsnorm voor nachtvluchten is daar wel lager dan in Vlaanderen, daarom de artistieke niet. Ik heb altijd gepleit voor meer waardering van onze grafici. Ze verdienen dat. We willen evenveel belangstelling voor onze grafici als voor onze schilders. Als dat niet zo is, is voorzitter Marie-Louise van het grafisch kabinet ontgoocheld en ik kan ze niet terug ingoochelen, want ik ben dan ook ontgoocheld. Dank voor jullie opkomst, het zal goed worden.

         Onze drievuldigheden in één persoon hebben geduld. Indien ze hun werk slechts op enkele exemplaren drukken, vraagt dat per exemplaar zoveel werkuren als een normaal schilderij, denk ik. Bij een kleurendruk, kleuren boven een, telkens opnieuw drukken, zeker.

         De grafici houden van de speciale look van een grafisch werk, het ziet er anders uit dan een schilderij, het vertelt het verhaal anders.

Ik ga de vijf belangrijkste technieken voor grafiek, gerangschikt volgens jaren van bestaan, opnoemen en tevens de hier aanwezige werken (wie? wat?) aanduiden, gerealiseerd volgens die techniek

1. Hoogdruk, het oudste procédé. Voorbeeld de houtsnede. De uitstekende delen worden ingeïnkt en drukken. Hier houtsneden, groot formaat, in het rood, van Erik van den Bergh uit Mortsel, 3 tegen de panelen voorbij de deur, 1 tegen de zijmuur achteraan. Van “bedreigde vis” tot “toevluchtsoord”, toevluchtsoord niet voor die vis en niet voor de werken zelf, ze zijn blijvend mooi.

2. Diepdruk. Voorbeeld gravure en ets. De etsplaat wordt geïnkt, daarna afgeveegd. De inkt blijft zitten in de gleuven, krassen op de plaat, in de diepere delen. Hier overheersen de etsen. 7 en 8, voor mij links van de deur, mijnwerkers en de Andes van Leonor Villagra, uit Brussel en daarvoor uit Peru. Leonor kan je bij de professionele, minstens semi-professionele kunstenaars rekenen, stelt tentoon in het galerieëncircuit, ook in het buitenland. Nog van Leonor 32 en 33 tegen de zijmuur achteraan. Voorbij de panelen aquatintetsen van Lilia Vorotilo, uit Brussel, voordien uit Moldavië en Oekraïne. Op een gewone ets heb je beeldvorming met lijnen, voor vlakjes bestaan er bijzondere technieken zoals aquatint. De muur achter mij begint met nog 3 etsen van Lilia. Ze is een sfeervolle kunstenares, bekend in het Brusselse. Schildert ook en in de kast achteraan toont ze juwelen. Nog 8 drogenaald etsen (tekening in de plaat gekrast met een naald, niet chemisch ingebeten) van de volgens de internetencyclopedie Wikipedia, beroemde Duffelaar Willie Cools, schilder en graficus. Wij beamen het, het is waar, hij verdient het.

3. Vlakdruk. Voorbeeld steendruk, lithografie. Meest eenvoudige primitieve techniek gaat zo. Op een vlak geschuurde kalksteen wordt met vet materiaal getekend. Daarna wordt de steen bevochtigd met water. De vette tekening wordt niet nat. Vervolgens wordt vette drukinkt aangebracht. Het water stoot de drukinkt af, de vette tekening trekt hem aan. Voor een fatsoenlijk resultaat moet het veel ingewikkelder. Slechts twee litho’s in deze tentoonstelling, daar, van Marie-Louise Sleeckx uit Heist op de Berg. Ze is voorzitter van ons grafisch kabinet. Schilderde vroeger, mooi klassiek. Is bekeerd, met veel enthousiasme, tot de grafisch kunst, durft het klassieke pad verlaten. Leonor en Lilia zijn door haar van Brussel naar Duffel gehaald en Marie-Louise frequenteert het Brusselse, is voorzitter van een grafisch atelier in Sint Lambrechts- Woluwe.

4. Doordruk. Voorbeeld zeefdruk. Op de zeef zit een lichtgevoelige laag en met een soort fotografisch procédé worden, volgens het ontwerp, delen weggeveegd. Daar laat de zeef de verf door. Zeef op het papier zetten, met een ratel de verf door de zeef drukken. Lang voor die fotografische werkwijze werd in Japan reeds met sjablonen op een zeef gewerkt. Buitenmuur, onder de vensters en zijmuur: zeefdrukken van onze dorpsgenoot Chris Van Dessel. Mooie exploitatie van cirkel en vierkant.. .

5. Computergrafiek. Voor de eerste keer presenteert Marie-Louise Sleeckx hier computergrafiek, althans gedeeltelijke. Ze heeft van een litho, met photoshop variaties gemaakt, maakte daarmee drie geslaagde composities. Ze hangen naast haar litho’s..

            Besluit: wat wij tonen, is, op de computergrafiek na, technisch heel klassiek wat de beelddrager en het drukken betreft, als kunst klassiek tot uitgesproken hedendaags. Echte kunst.

            Bij onze schilderijententoonstelling in het voorjaar combineerden we een beperkt aantal grotere beeldhouwwerken, niet heel groot. Nu hebben we plaats gemaakt voor een aantal kleine beeldjes. Metalen beeldjes uit gerecycleerd materiaal. Beperkt aantal beeldjes, we organiseerden een tentoonstelling met hoofdzakelijk beeldhouwwerk op 12 en 13 mei

De beeldjes van Leo, uit materiaal, hoofdzakelijk gezocht op de rommelmarkt, zijn merkwaardig tot grappig. De drie beeldjes solitair op een sokkel tegen de buitenmuur spreken aan, krijgen spontaan je appreciatie. De beeldjes zijn individuen. De bevolking op de tafels mag je niet als bevolking zien, je bekijkt ze één voor één, dan zeggen ze wat, blijven ze praten. Leo van Huygevoort, pseudoniem Leonardo Bricolo zal in december hier individueel tentoonstellen. Dan zal ik over hem meer vertellen. Kom dan terug.

Dank.

. © Hugo Van Vlaslaer

Opening van de tentoonstelling door Mevr. Daniëlla Van den Bergh, voorzitter van het OCMW

Geachte Voorzitter,

Geachte aanwezigen,

Met plezier heb ik aanvaard om hier vandaag de tentoonstelling te openen.

Wat door creativiteit van mensen wordt bewerkstelligd, verdient het immers om onder de aandacht te worden gebracht.

Creatief bezig zijn, is iets wat De Pelicaen reeds 45 jaar doet. Sedert de start op initiatief van wijlen de archivaris Jos Resseler, die toen iedereen uitnodigde die met Beeldende kunst te maken had, is er heel wat veranderd.

Sinds 1989 heeft de kunstkring een uitbreiding qua activiteiten gekend. Vandaag is er niet alleen een groep die zich bezighoudt met plastische kunsten, maar ook een grafisch kabinet , een groep rond fotografie, een literair gezelschap en een solistenensemble.

Allen proberen te voldoen aan het doel van deze vereniging nl. meer zijn dan een vereniging van hobbyisten. Dit wordt mooi verwoord op de website :

“We hebben liefde, geloof en hoop voor en in de kunst. De liefde van de liefhebber en het geloof en de hoop om verder te geraken dan de liefhebber."

Telkens weer slaagt de kunstkring erin om te verrassen. Telkens weer wordt het publiek verwend met kunstwerken die net iets verder gaan dan hetgeen de gewone liefhebber kan produceren.

Dit is ook vandaag het geval.

Wat grafische kunsten kunnen inhouden en hoe ze tot stand komen, werd door de voorzitter reeds uitgebreid aangehaald.

Grafische kunsten kennen reeds een zeer lange traditie. Het begon met de eerste chinese houtsnedes, ging dan over Gutenberg en Dürer naar een explosie van gedrukte massamedia tot vandaag waar er invloeden te merken zijn van de vele fenomenen van de tele-technologische media.

Men is er in geslaagd om zovele aspecten van de grafische kunsten hier samen te brengen dat ik niet anders kan dan mijn bewondering hiervoor uit te spreken.

Toen ik hier daarstraks al eens rondliep om rustig de kunstwerken te bekijken, liep ik van ene verwondering in de andere. Een dikke proficiat aan alle kunstenaars en veel succes met uw tentoonstelling.

Ik ga u echter niet langer met woorden vervelen. Woorden vervliegen immers, maar de hier naar voren gebrachte kunstwerken, laten een blijvende indruk na.

Een definitie van kunst is moeilijk te geven. Zelf houd ik het bij een veelgebruikte definitie nl.

“Kunst is dat wat gemaakt is met de vooropstaande bedoeling 1 of meer van de menselijke zintuigen te prikkelen én de menselijke geest te prikkelen”

Ik zou zeggen laat uw zintuigen en geest prikkelen.

Ik verklaar deze tentoonstelling voor geopend.

Duffel, 19 oktober 2007

Daniëlla Van den Bergh